Voor jezelf zorgen bij stress

Stress ZebraStripes

Wat maakt het moeilijk om goed voor jezelf te zorgen bij stress?

Stress zet je autonome zenuwstelsel aan tot een overlevingsreactie: vechten, vluchten of bevriezen. Dit gebeurt wanneer je (bewust of onbewust) signalen van gevaar of dreiging oppikt. Je merkt bij de vecht-reactie bijv dat je sneller geïrriteerd of cynisch reageert of je opwindt of kleine voorvalletjes. De vlucht-reactie kan bijv paniek en de neiging tot vluchten, letterlijk of in gedachten, oproepen. Ook spanning en hyperalert zijn horen bij de vlucht-reactie.  Wanneer je bevriest, laten (moeilijke) emoties je koud, alle gevoelens wordt verdoofd. Je hebt weinig energie, komt moeilijk tot actie. Je kunt rationeel reageren, maar niet vanuit je gevoel.

Bij alledrie overlevingsreacties ben je je niet/minder bewust van wat er ín jezelf gebeurt, je handelt ‘op de automatische piloot’. En je voelt je minder verbonden met andere mensen. Ook je denkproces, logisch nadenken en verbanden leggen, wordt hierdoor beïnvloed. Soms wordt het denkproces chaotisch, met gedachten die alle kanten op gaan. Ook zoveel piekeren dat je vastloopt in deze gedachten, komt voor. Je gedachten zijn minder helder bij stress, je trekt je conclusies op basis van aannames en je bent minder flexibel in het zoeken van oplossingen.

Stress zorgt er dus voor dat je alleen gefocust bent op overleven in díé situatie, je besteed al je energie aan het afwenden van het gevaar. Meestal ‘kies’ je de overlevingsreactie die je gewend bent van kleins af aan. Het plan of voornemen wat je had gemaakt op een rustig moment voor hoe te reageren op de situatie, komt op dat moment niet bij je op of klinkt onbelangrijk. Dit proces, in gang gezet door je autonome (= automatische) zenuwstelsel, maakt het moeilijk te kiezen voor een andere reactie. Je kunt dit veranderen door bewust aandacht te besteden aan jezelf en jouw manier van reageren en hiermee te oefenen. Gaandeweg merk je dat je je steeds sneller bewust bent van wat er ín jou gebeurt. Door elke keer bewust naar jezelf te kijken en je reactie te kiezen, zet je prefrontale cortex aan het werk. Dit is evolutionair het meest ontwikkelde deel van de menselijke hersenen waarmee we oa complexe situatie kunnen begrijpen. Je overruled hiermee de stressreactie van het autonome zenuwstelsel.

In de taal van het model van de Innerlijke Familie: bij stress staan je innerlijke kinderen op de voorgrond: een gefrustreerd of initiatiefloos innerlijk jongetje en een angstig of gekwetst innerlijk meisje. De innerlijke man doet zijn best om deze innerlijke familie te beschermen, bijv door veel na te denken over de situatie, plannen te maken of vanalles te gaan regelen. De innerlijke vrouw doet niet/ onvoldoende mee, waardoor o.a. de afstemming op je persoonlijke waarden en de zorg voor je innerlijke kinderen tekort schieten.

Juist de innerlijke vrouw speelt een belangrijke rol in goed voor jezelf zorgen bij stress. Een aantal manieren waarop je haar meer in kan zetten:

-          bewust aandacht besteden aan de signalen van je lichaam, zoals spanning, pijn, vermoeidheid en ook dorst, honger

-          tijd maken voor ontspanning en rust, waardoor de stressreactie stopt en je weer tot rust komt. Slaap en rustmomenten (zonder extra prikkels van bijv je telefoon) zijn belangrijk hiervoor

-          zoek de mensen op bij wie je je veilig voelt om je verhaal en je gevoelens te delen. Echt contact maken helpt om te ontstressen.

-          heb compassie voor jezelf. Wanneer je een innerlijke man een streng / kritisch geluid laat horen, kan je innerlijke vrouw hier tegenwicht aan geven. Zij herkent bijv het zwart-wit denken, zijn perfectionisme en veroordelende gedachten en kan dit nuanceren of zelfs ontkrachten omdat zij weet dat dit voorkomt uit stress.

-          leer je stressreacties kennen en let op wat deze teweeg brengt

-          gun jezelf ontspanning en plezier en zoek manieren die voor jou werken om te ontstressen.